Alles begint bij de plek.

In Gent kennen we een schat aan verborgen ruimtes. Kleine en grote terreinen liggen er braakliggend bij, al dan niet wachtend op een herbestemming. Ook de vele parken zijn een ideale buitenweide voor stadsvarkens. In principe kan dit evengoed in een voor- en of achtertuin, als die voldoet aan enkele voorwaarden en minimumvereisten, zoals hieronder vermeld. Ofwel is het terrein dat je op oog hebt, privé of publiek. Is het terrein in eigendom van de stad, neem dan contact op met de groendienst en gebiedsgerichte werking en verwijs naar Het Spilvarken bij de vraagstelling tot ingebruikname. Voor de format drie varkens, heb je dus geen milieuvergunning nodig in woongebied. Dus deze stap kan snel gaan.

Handig is om onderstaande checklist af te lopen of het stukje grond dat je op oog hebt aan enkele minimumvereisten voldoet voor een ideale varkenswei.

1. Zo toegankelijk mogelijk en nabijheid van aanwezige reststromen

Het spreekt vanzelf dat dit best te midden van een woon- en leefgemeenschap ligt en dicht bij mogelijke leveranciers van voedselafval (supermarkt, bakkerij, …). Dit zijn voorwaarden die snel zichtbaar zijn alvorens verder actie te ondernemen. Verder is toegankelijkheid belangrijk. Via de straatkant, zo effen mogelijk toegang tot daar waar de omheining komt te staan, zowel voor bezoekers als voor transport van dieren en voedselafval. Schaduw is ook een vereiste, de aanwezigheid van bomen is een mooi meegenomen schaduwpartij want die kunnen als ‘schuurpaal’ dienen. Let er wel op dat het geen beschermde boomsoort is.

2. Ga eigenaarschap (privé/publiek) na en controleer de bodem op vervuiling

Gooi je netwerk open en zoek naar de identiteit en contactgegevens van de eigenaar. Leg het project uit, verwijs naar ons verhaal en vraag naar een bestaand bodemrapport. Is dat er niet, win advies in. Bij twijfel neem zelf een staal om je ervan te verzekeren dat de bodem PH-neutraal is. Lees hoe hier.

3. Verkrijg toestemming tot bruikleen voor een afgebakende periode in tijd (bvb. mei-november).

Probeer van in het begin een zo duidelijke plaats- en projectbeschrijving aan de eigenaar te communiceren. Over het tijdelijke karakter van het buurtproject, de concrete inrichting van het terrein en ook het slachtplan van de stadsvarkens, … Soms is bij ondertekening van een bruikleenovereenkomst een situatieschets nodig van de geplande constructies zoals de omheining, de stal, … Zie voorbeeld situatieschets/bruikleenovereenkomst.

Er is geen stedenbouwkundige vergunning nodig voor het plaatsen van een varkenswei:
Art. 5.1. Een stedenbouwkundige vergunning is niet nodig voor de plaatsing van de volgende zaken, voor zover ze niet liggen in ruimtelijk kwetsbaar gebied, met uitzondering van parkgebied: 
2° open afsluitingen of open afsluitingen met dwarslatten met een maximale hoogte van 2 meter; 
3° een schuilhok voor weidedieren op een onbebouwd goed. Het schuilhok heeft houten wanden, een maximale oppervlakte van 20 vierkante meter, een maximale hoogte van 3 meter en minstens één volledig open zijde. Een open afsluiting wordt als volgt gedefinieerd: afsluiting in draad of draadgaas. En een schuilhok zo: een eenvoudige constructie, waarin een of meer weidedieren tijdelijk kunnen verblijven. Schuilhokken zijn geenszins uitgerust zoals stallen, die bestemd zijn om dieren permanent te huisvesten;

Belangrijk is mee te delen dat varkens de grond omwoelen, ze graven kuilen tot wel een halve meter diep op zoek naar jonge scheuten. Ze doen dit door middel van hun wroetschijf. Dus wees daar duidelijk in dat het terrein na afloop niet meer haarfijn zal genivelleerd zijn, maar uitermate geschikt voor groenteteelt. De grond herstelt zich wel dusdanig dat die weer vlak is. Een extra troef – dat van die groenteteelt – om in te zetten, ook in communicatie naar de buurt. Varkens zijn niet alleen sociaal, ze zijn ook heel pienter en demonstreren ons een beter bodemgebruik.

5. Minimum oppervlakte

Wetende dat een varken in de reguliere landbouw op 0,2 vierkante meter wordt grootgebracht in stallen, is alles beter dan 1 vierkante meter. Wij gaan uit van minimum 200 vierkante meter. En pas bij voorkeur een drieslag- of verslagstelsel toe. Als het ene terrein van 10 op 10 meter bvb. is omgewoeld, verhuizen we de varkens naar het andere perceel en kan de grond gebruikt worden voor groenteteelt. Dat hangt af van wat kan ter plaatse.

6. Nutsvoorzieningen

Hou er rekening mee dat een schrikdraad op elektriciteitsnetwerk kan aangesloten worden en/of dat er naar batterijen kan worden gezocht die laden op zonne-energie. Net zoals de watertoevoer/opvang voor opkuis en ter verzorging van de varkens. Denk hier voldoende tijd over na of alle taken kunnen worden uitgevoerd. Idealiter stelt de eigenaar deze nutsvoorzieningen ter beschikking (een buiten stopcontact en waterkraantje aan een aanpalend gebouw) en neemt hij/zij de kosten voor zijn/haar rekening uit sympathie.

Is er geen dichtbije aansluiting voor elektriciteit en water dan gaan er creatievere manoeuvres bij te pas moeten komen. Hiervoor heb je ook de inzet en tijd van mensen/experts voor nodig.

***

Als de plek hoog scoort op wat we hierboven hebben aangegeven als minimumvereisten,
dan kan je jouw buurt/doelgroepbewoners informeren dat er stadsvarkens komen die om hun hulp vragen.